Rysunek - definicja

dziedzina sztuk plastycznych, w której wypowiedź artystyczną stanowi dzieło (zw. też rysunkiem), wykonane głównie na papierze (w starożytności na papirusie, w średniowieczu na pergaminie) - ołówkiem, kredką (m.in. sangwiną), węglem, piórem, pędzelkiem. W rysunku akcent położony jest na walory linearne, choć w wielu rysunkach dużą rolę gra światłocień,zakładany — szrafowaniem, rozcieraniem miękkiej kredki czy węgla, ; lawowaniem lub za pomocą świateł położonych białą tarbą kryjącą (np. gwaszem). Do rysunku używa się papieru białego, szarego, żółtawego, niebieskiego itp.; dzięki temu oraz stosowaniu kredek, atramentów (czarnego, sepii) i tuszów o różnych kolorach otrzymujemy rysunki wielobarwne. Termin rysunek bywa używany też w szerszym sensie na określenie osnowy linearnej dzieła malarskiego czy graficznego. Dzięki swym właściwościom rysunek pokrewny jest malarstwu, za którego poddział bywa uważany; akwarela, gwasz i pastel, bliskie rysunkowi materiałem podłoża, a w części i techniką, należą już do malarstwa, przy czym granica w niektórych wypadkach jest płynna. Ze względu na podobny na ogół do rycin format i identyczny materiał podłoża rysunek bliski jest też grafice, choć odmienność techniki pozwala jedną dziedzinę wyraźnie oddzielić od drugiej, nawet w przypadku, gdy zewnętrzny efekt artysyczny jest niemal identyczny, jak w litografii. Rysunki oraz akwarele i gwasze małego formatu, jak również ryciny, przechowywane bywają w zbiorach, zwłaszcza muzeanych, w podobny sposób i w jednym wyodrębnionym dziale (Gabinet Rysunków i Rycin). Rysunek może stanowić ostateczną formę artystycznej wypowiedzi jako samodzielne dzieło sztuki; wówczas jego tematyka bliska jest tematom podejmowanym przez malarstwo. Często rysunek pełni rolę przygotowawczą i służebną wobec innych dziedzin sztuki. Ogólnie znajomość rysunku należy do podstaw nauki w szkołach artystycznych (gł. studium aktu); w pracy codziennej każdy artysta posługuje się rysunkiem z natury, robiąc szkicowe notatki czy bardziej dokładne studia. W pracy malarza i rzeźbiarza mają ponadto znaczenie rysunkowe szkice i studia kompozycyjne. Grafik przygotowywał dawniej często w formie rysunkowej ostateczny wzór ryciny; w XIX w., w dobie rozpowszechnienia się drzeworytu reprodukcyjnego, artyści (często najwybitniejsi) rysowali swe kompozycje wprost na klockach jako podkład dla drzeworytnika; te rysunki uległy zatraceniu. Szczególną rolę spełniają rysunki architektoniczne. Pod tym pojęciem rozumie się zarówno autorskie szkice całości i fragmentów oraz dokładniejsze rysunki elewacji, rzutu poziomego, podłużnego i poprzecznego, jak i rysunki często robocze, służące budowniczym przy pracy; wyodrębniamy też później wykonane rysunki inwentaryzacyjne (dokumentacyjne) i pomiarowe.

"Słownik terminologiczny sztuk pięknych" PWN1